★ (Blackstar), 8 Ocak 2016’da, David Bowie’nin 69. doğum gününde yayımlandı. Albüm, iki gün sonra gelen ölüm haberiyle birlikte dinleyenler için kendiliğinden bir veda duygusu kazandı. Yine de kapak, bu duyguyu açıkça anlatmayı seçmedi. Bowie, son albümünde sahnenin önünden çekildi, sözü sembollere, boşluklara ve sessizliğe bıraktı. Görsel evreninde, aceleye yer yoktu. Durup bakmak, sorgulamak ve kavramsal derinlik esastı.
Blackstar, Bowie’nin kariyerinde ön kapakta fotoğrafın tamamen ortadan kalktığı ilk albüm oldu. Tasarımcısı Jonathan Barnbrook’la alınan bu karar, Blackstar’dan bir önceki albüm olan The Next Day’de yüzün beyaz bir kareyle kapatılmasının bir adım ötesine geçmek demekti. Bu kez maskeleme bile yoktu. Ortada, bütün anlamı tek başına taşıması beklenen bir işaret vardı. David Bowie’nin kimliği artık bir portreden öte, yoğunlaşmış bir görsel fikrin içindeydi.
★ İşaretinin Dili
Kapağın merkezindeki siyah yıldız, albüm adını yazmaktan bilinçli biçimde kaçınan güçlü bir tercihti. Barnbrook’un da bir röportajında söylediği gibi bu sembol, bir kapanış hissini, bir karanlığı ve yalınlığı aynı anda barındırıyordu. Yıldız, uzaya dair çağrışımlarla sona dair duyguları tek bir biçimde bir araya getirdi. Albüm adı yoktu, seziliyordu; anlam kelimeler yerine, görüntünün kendisinde saklıydı.
Gürültü Çağında Sadelik
Barnbrook, Blackstar’ı tasarlarken görsel kalabalığın her yeri sardığı bir dönemde bilinçli bir sadeleşmeye yöneldi. Dijital dünyada görüntülerin durmaksızın aktığı bir ortamda, tek bir işaretle ayakta duran bir kapak fikrine odaklandı. Amaç azaltmaktan öte; özü daha net hâle getirmekti. Yıldız, fazlalıklardan arındırılmış bir görsel alanın tam ortasında, sessiz ama güçlü bir şekilde duruyordu.
Nesne Olarak Plak
Vinil baskıda yıldızın kapaktan oyularak plağın görünür hâle gelmesi, kapağın fikrini daha da derinleştirdi. Plak; çizilen, zamanla iz taşıyan ve eskimeye açık bir nesneydi. Barnbrook’a göre bu fiziksel kırılganlık, albümün taşıdığı duyguyla doğrudan bağlantılıydı. Müzik, soyut bir deneyim olmaktan çıkıp zamanın izlerini üzerinde taşıyan gerçek bir nesneye dönüşüyordu.
Bowie ile Çalışma Biçimi
Barnbrook, söyleşilerinde David Bowie ile doğrudan çalıştıklarını; fikirlerin aracı katmanlar olmadan paylaşıldığını anlatıyor. Süreçin zaman zaman yön değiştiren, denemeye açık ve her şeyi yeniden düşünmeye alan açtığından bahsediyor. Belli ki Bowie için kapak, albümü süsleyen bir detay yerine; onunla aynı ağırlığı taşıyan bir ifade alanıydı. Görselin bu denli tartışma yaratması da bu yaklaşımın doğal bir sonucuydu.
Sonsuzluğa açılan bir boşluk: Blackstar
Gelelim bugüne. On yıl sonra Blackstar kapağı, müzik tarihinde sembolün en güçlü kullanımlarından biri olarak anılıyor. Yüzsüz, metinsiz ve sessiz bir tasarım; buna rağmen derin ve kalıcı bir anlama sahip. David Bowie’nin son albümü, sesi kadar görüntüsü ve taşıdığı fikirlerle de zamana direniyor. ★, hem bir kapanışı hem de sonsuzluğa açılan bir boşluğu aynı anda hatırlatıyor ve kendi içinde döngüsü tamamlamaya devam ediyor.
Müzik, tasarım ve moda üçgeninde daha fazla içerik okumak istersen M-Mag‘e bekleriz
