1970’li yılların Britanya’sı, yeni müzikal akımların birbiri ardınca ortaya çıktığı bir yıldı. Punk rock’tan gothic rock’a, synth pop’tan reggae, dub ve ska’ya birbirinden farklı birçok janr, ülkeyi yeni ve sıra dışı müziklerin ilham dolu örnekleriyle doldurmuştu. Bu müzikal zenginliğin ortasından yükselen birçok ses otoriteye ve geleneğin dayatmacılığına karşı âdeta müzikal bir cephe oluştururken, müziğin statükoyla restleşen tavrı kendini politik bir güce de dönüştürmüştü.

Örneğin, Sex Pistols’ın amiral gemiliğini yaptığı punk rock; soylu statüleri, temel ve muhafazakar aile değerlerini, sözümona ahlaklı bir yaşamın değerlerini reddetti. Öte yandan punk rock, müziğin ötesine geçen duruşunu mohawk saç stillerinde, siyah deri ceketlerde, spike (çivili) bilekliklerde, dudaklarına çengelli iğne geçirilmiş Kraliçe Elizabeth tişörtlerinde ve daha birçok stil, aksesuar ve merch’te somutlaştırdı. Şarkıların ve albümlerin ses manzaralarından sokağa; günlük yaşama, gardroplara ve vücutlara taşan müzik, sığınılan ve ait olunan çatı bir kimliğin temsiliydi. Müzik, normlarla kavgalı ve günün beyaz Britanyalı değerlerine yabancılaşmış bir neslin özgürlüğe kaçış bileti olarak stüdyonun sterilliğinden hayatın karmaşasına ve renkliliğine aktı.

“Britanya’nın Detroit’i”: 70’li Yıllarda Coventry

İşte böyle bir Britanya zamanı ve hâli içinde, punk rock’la dirsek temasına giren, ancak esinleri ve üretimleri ondan farklılaşan yeni bir müzikal akım, karşı bir kültür anlayışı, tasarım çizgisi ve sokağın içinden bir moda dalgasının adım sesleri duyulmaya başlandı. Bu seslerin en çok yankılandığı yer ise “Britanya’nın Detroit’i” olarak anılan Coventry’di. 1940’lı yıllardan başlayarak Karayipli siyahların yaklaşık 30 yıl boyunca göç ettiği Coventry, Britanya’nın araba üretim fabrikasıydı. HMT Empire Windrush gemisiyle başlayan göç akını, Coventry’yi bir endüstriyel merkeze dönüştürürken, aynı zamanda Windrush jenerasyonun da doğumunu müjdeledi. Karayipli göçmenlerin çocuklarını anlatmak için kullanılan Windrush tabiri, siyahlarla beyazların bir arada yetiştiği çokkültürlü bir yer ve zamanı da temsil etti.

Öte taraftan, ırklar ve kültürlerarasılığının getirdiği bir çatışma ve gerginlik ihtimali olduğu kadar, engin bir yaratıcı potansiyel de vardı. Siyahların Karayip adalarından getirdikleri çok boyutlu kültürleri müzikten modaya genişliyor ve beyaz Britanyalıların ev yapımı kültürleriyle etkileşime giriyordu. Bu etkileşim sayesinde Coventry, adım sesleri 1940’lı yılların sonunda HMT Empire Windrush’ın demir atmasıyla duyulmaya başlanan yeni bir füzyonun da tohumlarını attı.

2 Tone Müziği, Logoda “Walt Jabsco” ve Fred Perry Tişörtleri

Siyah Britanyalılarla beyaz Britanyalıların yan yanalığından ve kültürel alışverişinden esinle açılan 2 Tone plak şirketi, yoldaşlığından gücünden ve yaratıcı ufuklarından beslendi. The Specials’ın kurucu üyelerinden Jerry Dammers’ın siyasi duruşunun ve müzikal vizyonunun açılımı olan 2 Tone, hem adıyla hem de görsel ve müzikal estetiğiyle Karayipler’den Britanya’ya uzayan bir köprüydü. Ülkenin ırklararası kutuplaşmalarına ve artan aşırı sağ örgütlenmeleri karşısında Coventry’inin siyah tonlarıyla beyaz tonlarını kenetlendiren plak şirketi, bunu Karayip kültürünün müzik ve sokak modasını özgün bir “Britanya karışımına” dönüştürerek gerçekleştirdi.

Jamaika menşeili reggae, dub ve ska gibi janrlar, 2 Tone’nun hibrit müzikal formülünün Atlantik ötesinden alınmış malzemeleriydi. Bu formülde, özellikle yüksek temposu ve poliritmik ses manzaralarıyla ska müziği, punk rock’ın patlayıcı enerjisi ve muhalif tavrıyla buluştu. 2 Tone Ska olarak bilinen bu yeni müzik punk rock’a bakır üflemelileri, İngiltere’ye de Karayipler’in sokak kültürünü transfer etti.

Öte taraftan, Jamaika ile Britanya sokaklarının çeperlerinden serpilerek anaakıma taşınan 2 Tone Ska müziği, bu sosyokültürel etkileşimin yalnızca bir ayağıydı. Zira 2 Tone, yarattığı müzik füzyonunu görsel kimliklerinin ve giyim-kuşamlarının da bir parçası yaptı. Örneğin, plak şirketinin siyah renklerle beyaz renklerin iç içe geçtiği damalı logosunun Walt Jabsco adlı uydurma karakteri, Jamaika’nın rude boy modasından esinle yaratıldı. Tonik takım elbisesi, domuz turtası şapkası ve kalem kravatıyla tepeden tırnağa bir rude boy olan Walt Jabsco, Jerry Dammers ve arkadaşlarının aktivist çizgisinin ve ilham kaynaklarının başlı başına bir göstergesi oldu.

2 Tone’nun ska formülü, plak şirketinin tasarımından müzisyenlerinin ve hayranlarının sahiplendiği ve bir üniforma gibi kuşandığı kıyafetlerde de karşılık buldu. Rude boy stiliyle Britanya’nın mod stilinin birlikteliğinden doğan 2 Tone Ska giyimi; jilet takımları, Fred Perry tişörtleri, çengelli rozetleri, domuz turtası ve trilby şapkalarıyla alternatif bir sokak modasının da fitilini ateşledi. Karayip adalarından başlayarak Coventry sokaklarına genişleyen alternatif kültürler, müziğin rehberliğinde çizgilere ve kumaşlara döküldü. 2 Tone ve Coventry’in öncülüğünde Windrush jenerasyonu, mirası ebedi bir uluslararası akıma dönüştü.

Müziğin, tasarımın ve modanın dahil olduğu bu kuşatıcı alan; ötelenmiş, hor görülmüş, haklarından ve geleceklerinden yoksunlaştırılmış genç siyah ve beyazların ait oldukları ve ait hissettiklerini ifade ettikleri bir yer oldu. Ve hâlâ öyle yaşamaya ve yaşamlara dahil olmaya devam ediyor.

Müzik, tasarım ve modanın kesişimindeki yazıların yer aldığı M-Mag’deki diğer yazıları buradan okuyabilirsin.